Suriye’de devrik lider Beşar Esad rejiminin, yıllarca gizli tuttuğu korkunç bir plan gün yüzüne çıktı. Reuters’ın kapsamlı araştırması, rejimin 2019-2021 yılları arasında yürüttüğü “Toprağı Taşı” adlı gizli operasyonla, Şam’ın doğusundaki Qutayfah bölgesinde bulunan binlerce cesedin Dhumair çölündeki gizli bir gömü alanına taşındığını ortaya koydu.
Esad Rejiminin “Toprağı Taşı” Operasyonu
Operasyonun amacı, Esad rejiminin savaş suçlarına dair kanıtları yok etmek ve uluslararası kamuoyuna “temiz bir imaj” sunmaktı.
Tanıklar: “Dayanılmaz bir koku, ölüm sessizliği ve korku zinciri”
Reuters’ın ulaştığı 13 tanık, belgeler ve uydu görüntüleri, bu gizli operasyonun kapsamını doğruluyor.
Tanıklar arasında iki kamyon şoförü, üç tamirci, bir buldozer operatörü ve Cumhuriyet Muhafızları’ndan eski bir subay bulunuyor. Hepsi, rejimin emirlerini sorgusuz yerine getirmek zorunda kaldıklarını anlatıyor.
Bir şoför, yaşadıklarını şu sözlerle özetledi:
“Komutanlar bize açıkça söyledi: Görev, kanıtları yok etmekti. Aksi halde kendiniz o çukurlarda bulurdunuz.”
Uydu Görüntüleri: 34 Hendek, On Binlerce Ceset
Uydu analizlerine göre Dhumair çölünde yaklaşık 2 kilometre uzunluğunda 34 hendek bulunuyor. Uzmanlar, bu alanlarda on binlerce cesedin gömülü olabileceğini belirtiyor.
Qutayfah bölgesi ise 2012’den bu yana Esad rejiminin hem askerleri hem de cezaevi mahkûmlarını gömdüğü bilinen bir toplu mezarlık alanıydı.
2014’te yerel bir aktivist, bu bölgeden sızdırdığı görüntülerle dünyanın dikkatini çekmişti. Ancak Esad yönetimi, o dönemde tüm iddiaları “yalan” olarak nitelendirmişti.
“Toprağı Taşı” Planı: Rejimin İmajını Kurtarma Operasyonu
Cumhuriyet Muhafızları’ndan eski bir subayın ifadelerine göre, “Toprağı Taşı” operasyonu 2018’in sonunda planlandı.
O dönemde Esad, savaşın kazananı olarak yeniden uluslararası tanınırlık elde etmeye çalışıyordu. Ancak toplu mezarların varlığı ve savaş suçları bu hedefin önünde büyük bir engeldi.
Bu nedenle rejim, iki yıl boyunca haftada dört gece, Qutayfah’taki cesetleri kamyonlarla çöle taşıdı. Operasyon, üst düzey güvenlik birimleri tarafından yürütüldü ve “mutlak gizlilik” içinde gerçekleştirildi.
Yeni Yönetim Kayıpların İzini Sürüyor
Geçtiğimiz yıl Aralık ayında Beşar Esad’ın iktidardan devrilmesinin ardından, yeni yönetim hem adalet sistemini yeniden inşa etmeye hem de kayıpların akıbetini ortaya çıkarmaya çalışıyor.
Suriye Acil Durum ve Afet Yönetimi Bakanı Raed el-Saleh, yaşananları şu sözlerle dile getirdi:
“Binlerce anne oğlunun, kadınlar eşlerinin, çocuklar babalarının mezarını bulmayı bekliyor. Bu yara hâlâ kanıyor.”
Yeni kurulan “Kayıplar Ulusal Komisyonu”, DNA bankası ve dijital kayıt sistemiyle kimlik tespit çalışmalarına başladı. Ancak uzman eksikliği ve sınırlı kaynaklar, sürecin en büyük zorlukları arasında.
